دستورالعمل اجرايي نمونه برداري از مزارع پرورش و تكثير ماهي

دستورالعمل اجرايي نمونه برداري از مزارع پرورش و تكثير ماهي

دستورالعمل اجرایی نمونه برداری ازمزارع پرورشی و تكثير ماهيان سردآبي و گرم آبي
اين برنامه در دو قسمت ضوابط كلي ودستور العمل اجرايي با هدف ارايه راهكاري يكسان و همسو براي اجرا در كليه استانهاي كشور تدوين گرديده است . بديهي است اين برنامه بدون اشكال نبوده و اميد است همكاران محترم با راهنمايي هاي خود در جهت هر چه عملي كاربردي واجرايي تر كردن آن ما را ياري فرمايند .


ضوابط كلي :

الف) اهداف نمونه برداري: در طي بارديد ار مرارع ماهي سه حالت رير ممكن است مشاهده شود :

1 _ ماهي داراي علايم باليني بيماري باشند .

2 _ ماهي سالم يا به ظاهر سالم باشند.

3 _ ماهي ها دچار تلفات شده باشند .



بنابراين بسته به سه مورد فوق اهداف نمونه برداري متفاوت خواهد بود كه شرح آن خواهد آمد . بطور كلي نمونه برداري در مزارع تكثير و پرورش جهت حصول به اهداف زير انجام مي شود .

1 _ اهداف تشخيصي : كه جهت تشخيص بيماري در مزارع واجد ماهي بيمار و يا تلفات داده نمونه برداري صورت مي گيرد .

2 _ صدور گواهي بهداشتي كه براي تعيين سلامت و يا عدم سلامت ماهيان يك مزرعه و يا مركز صادر مي گردد.

3 _ بررسيهاي منظم دوره اي : كه براي تعيين سياست هاي پيشگيري رد يابي و شناسايي بيماريهاي احتمالي مختلف ماهي انجام مي شود و هدف آن است كه با شناسايي بيماريهاي احتمالي سياست هاي ويژه كنترل و پيشگيري اعمال شود . براي دو مورد فوق نمونه برداري از ماهيان سالم صورت مي گيرد .

الف _1 ) اهداف تشخيصي : براي تشخيص بيماري در مزارع بايستي از ماهيان در حال مرگ و يا ماهياني كه داراي علايم باليني بيماري مي باشند نمونه برداري صورت گيرد . ماهيان در حال مرگ نمونه هاي مفيد تري مي باشند زيرا داراي بيشترين تعداد پاتوژن هستند . در صورت عدم دسترسي به چنين نمونه هايي براي مقاصد باكتري و ويروس شناسي مي توان از ماهيان تازه تلف شده استفاده كرد . براي ماهيان سرد آبي نگهداري شده روي يخ مي توان تا 24 ساعت پس از مرگ براي مطالعات باكتري شناسي از آن نمونه برادري كرد در حاليكه يك ماهي گرم آبي (و حتي سرد آبي ) را اگر در محيط طبيعي نگهداري كنند پس از يك ساعت فاقد ارزش نمونه برداري و تشخيصي خواهد بود .

الف _ 1 _ 1 ) تعداد نمونه برداري : در مورد اينكه دقيقا چه تعداد ماهي جهت تشخيص بيماري نمونه برداري شود عقايد متفاوتي وجود دارد ولي براساس قوانين OIE حد اقل بايستي از 10 ماهي در حال مرگ يا با تظا هرات بيماري نمونه برداري انجام شود . بهر حال با توجه به تاريخچه ، ماهيت بيماري ، دسترسي به نمونه مطلوب ، ارزش ماهيان بيمار و يا توان آزمايشگاهي ممكن است نمونه برداري از تعداد متر صورت بگيرد ولي اين تعداد نبايستي كمتر از 5 عدد باشد .ُ
الف _ 2 ) نمونه برداري جهت صدور گواهي بهداشتي و بررسيهاي منظم دروه اي

هدف از اين نوع نمونه برداريها شناسايي وجود عفونتها تاخيري در ماهيان حامل بدون علايم باليني مي باشد . نمونه گيري بايستي از تمامي گونه ها ي مزرعه و جمعيت داخل يك گونه انجام شود. مزرعه و جمعيت به گروهي از ماهيان يك گونه گفته مي شود كه داراي منبع آب مشترك بوده و از يك مولد يا يك محموله تخم حاصل شده باشند در صورت مراجعه به مزارع جهت مقاصد فوق اگر ماهي در حال مرگ ديده مي شود بايستي ابتدا از آنها نمونه برداري نمود و بعد از ماهيان بظاهر سالم و يا سالم ديگر اقدام به نمونه برداري تصادفي نمود.

ادامه نوشته

كپك‌ها در غذاي ماهي و آفلاتوكسيكوزيس

كپك‌ها در غذاي ماهي و آفلاتوكسيكوزيس

آفلاتوكسيكوزيس بيماري است كه اكثر انواع ماهيان را تحت تاثير قرار مي دهد ونتايج وقتي حاصل مي شود كه غذاي آلوده به آفلاتوكسينها توسط ماهي خورده شود.آفلاتوكسينها مواد شيميايي هستند كه بوسيله انواع قارچها ( آسپرژيلوس فلاووس و آسپرژيلوس پارازيتيكوس ) توليد مي شوند كه بطور كلي بعنوان كپك شناخته مي شوند.آفلاتوكسينها بطور كلي دانه هاي روغني بمانند تخم پنبه،بادام زميني،ذرت ،گندم ،تخم آفتاب گردان ،غذاي ماهي و بطور كلي تمام غذاها مي توانند به آفلاتوكسينها آلوده شوند.چهار آفلاتوكسين اصلي شامل آفلاتوكسينهاي B1 ، B2 ، G1، G2مي باشند كه بطور مستقيم دانه هاي روغني و غذاي ماهي را آلوده مي كنند.عواملي كه باعث افزايش آفلاتوكسين در غذاها ميشوند شامل درجه حرارت محيطي بالاي 27 درجه سانتي گراد ،رطوبت محيطي بالاتر از 62درصد ورطوبت غذاي بالاي 14 درصد ميباشند. مقدار آلودگي با موقعيت جغرافيايي،روشهاي انبار كردن و عمل آوري مواد غذايي تغيير خواهد كرد. انبار كردن نامناسب مواد غذايي يكي از متداولترين عامل مستعد كننده براي رشد آفلاتوكسين وتوليد كپك مي باشدوآن عامل مي تواند توسط پرورش دهنده ماهي كنترل شود.

مفهوم آفلاتوكسين در غذاي ماهي

آفلاتوكسين B1 يكي از قويترين آفلاتوكسين عامل ايجاد كننده سرطان بطور طبيعي در حيوانات مي باشد.اولين شيوع آفلاتوكسيكوزيس ماهي در هچري ماهي قزل آلا در سال 1960 اتفاق افتاد.در قزل آلاي رنگين كمان پرورشي كه باپلتهاي آماده شده با تركيب تخم پنبه آلوده به آفلاتوكسينها تغذيه شده بودند تومور هاي كبدي گسترش يافت. اگرچه تخم پنبه آلوده بمدت طولاني بعنوان اجزاي اصلي در تركيب غذا استفاده نشده بود با وجود اين بيش از 85 درصد ماهيها در اين هچري تلف شدند.انباركردن نا درست همه مواد غذايي و تغذيه با غذا هاي آلوده باعث آلودگي به آفلاتوكسينها مي شود.آفلاتوكسيكوزيس اكنون در صنعت قزل آلاي رنگين كمان بخاطر مقررات سخت اداره دارو و غذا (F.D.A) بعلت غربالگري آفلاتو كسين در دانه هاي روغني،ذرت وساير اجزاي خوراكي محدود شده است. به هر حال اين سم ماهيان پرورشي گرمابي مانند تيلاپيا،گربه ماهي را بدليل افزايش فرمولاسيون جيره غذايي با اجزاي گياهي به مقدار بيشتر و اجزاي حيواني به مقدار كمتر،بيشتر تحت تاثير قرار مي دهد. دليل افزايش پتانسيل گسترش آفلاتوكسيكوزيس در اين انواع ( ماهيان گرمابي) سريع مورد توجه قرار گرفت كه اجزاي گياهي پتانسيل بالا تري نسبت به اجزاي حيواني براي آلودگي با آفلاتوكسينها را دارند.در شرايط گرمسيري و نيمه گرمسيري پتانسيل گسترش آفلاتوكسيكوزيس بعلت انبار كردن مواد غذايي تحت شرايط رطوبت پايين وحرارت بالا افزايش مي يابد . غذاي قرار گرفته در معرض سم آفلاتوكسين علاوه بر ضربه اقتصادي باعث تلفات شديد درحيوانات مي شود. وسعت بيماري كه بوسيله آفلاتوكسينها ايجاد مي شود به سن و نوع ماهي بستگي دارد.بچه ماهيها به آفلاتوكسين بيشتر از بالغين حساس هستند و بعضي از انواع ماهيها نسبت به سم آفلاتوكسين بيشتر حساسند.مطالعات انجام شده روي ماهي تيلاپياي نيل نشان داد كه وقتي ماهيها با جيره غذايي حاوي 8/1 ميلي گرم آفلاتوكسين B1 در هر كيلوگرم غذا بمدت 75 روز تغذيه شده بودند كاهش سرعت رشد بعلاوه ناهنجاريهاي بافتي يا زخم هايي در كبد را كه علامت شروع و گسترش سرطان بود نشان دادند.درمطالعه ديگرغلظتهاي مختلف آفلاتوكسين B1 را بر روي تيلاپياي نيل 7/2 گرمي انجام دادند.ماهي هايي كه با جيره غذايي محتوي 5/2، 10 يا 100 ميلي گرم آفلاتوكسين B1 در هر كيلوگرم غذا بمدت 8 هفته تغذيه شده بودند كاهش وزن و كاهش شمار سلولهاي خوني را نشان دادند.ماهيان تغذيه شده به ميزان 10 ميلي گرم آفلاتوكسين B1 در هر كيلو گرم غذا ناهنجاري كبدي را نشان دادند. وماهياني كه با100 ميلي گرم آفلاتوكسين B1 در هر كيلوگرم غذا تغذيه شده بودند كاهش وزن همراه باآسيب كبدي و60 درصد ماهيها نيز در پايان آزمايش تلف شدند.ساير مطالعات نشان دادند كه سطح تحمل آفلاتوكسين براي تيلاپيا با روش پرورش ماهي فرق ميكند. در آب سبز وجاري حضور مقدار 25 تا 39 ppb آفلاتوكسين در آب باعث كاهش رشد بدون تلفات ماهي مي شود.در پرورش قفس غلظت آفلاتوكسين بالاي 5 ppb در آب باعث افزايش سرعت مرگ ومير ميشود.قزل آلاي رنگين كمان در مقايسه با گربه ماهي به سم آفلاتوكسين B1 بيشتر حساس مي باشد.قزل آلاي رنگين كمان تغذيه شده با جيره حاوي 0004/0 ميلي گرم آفلاتوكسين B1 در هر كيلوگرم غذا (4/0ppb) بمدت 15 ماه احتمالآ بميزان 14 درصد تومور ها گسترش مي يابند.در قزل آلاي رنگين كمان تغذيه شده با جيره حاوي 02/0 آفلاتوكسين B1 در هر كيلوگرم غذا (20 ppb ) بمدت 8 ماه ميزان شيوع تومور هاي كبدي 58 درصد وبا ادامه تغذيه بمدت 12 ماه ميزان شيوع تومور ها به83 درصد رسيد. گربه ماهي تغذيه شده با جيره حاوي 10 ميلي گرم آفلاتوكسين B1 در هر كيلوگرم غذا (10000 ppb ) بمدت 10 هفته كاهش سرعت رشد وزخمهاي داخلي خفيف را نشان دادند.

ادامه نوشته